Polska

Choroby wywoływane przez bakterie Clostridium

Bakterie wywołujące te choroby bytują w tym samym środowisku, w którym żyje bydło. Są one wszechobecne – występują w glebie, na pastwiskach, w budynkach, a nawet w tkankach i narządach zwierząt hodowlanych. Wywoływane przez nie choroby znane są od ponad 200 lat i na całym świecie chorują na nie owce, bydło i inne gatunki zwierząt, a także ludzie.

Przez długi czas bakterie z rodzaju Clostridium nie wykazują żadnej aktywności i są całkiem nieszkodliwe, a wiele z nich może w bardzo odpornej postaci przetrwalnikowej egzystować wiele lat.

Jednak kiedy zadziałają pewne czynniki sprzyjające, takie jak korzystna zmiana warunków w środowisku, obecność pasożytów lub pojawienie się uszkodzeń w narządach, wówczas te bakterie są pobudzane i zaczynają intensywnie się namnażać, a wydzielane przez nie szkodliwe toksyny wywołują objawy choroby bakteryjnej, bardzo niebezpiecznej i prawie zawsze prowadzącej w krótkim czasie do śmierci zwierzęcia.

Najczęstsze choroby bydła wywoływane przez różne gatunki bakterii z rodzaju Clostridium
Szelestnica C. chauvoei
Tężec C. tetani
Botulizm C. botulinum
Zakaźne martwicze zapalenie wątroby C. novyi typ B
Obrzęk złośliwy C. septicum, sordellii, novyi
Zakaźna hemoglobinuria C. haemolyticum (novyi typ D)
Zgorzel trawieńca C. sordellii
Enterotoksemia C. perfringens typ A

Choroby wywoływane przez bakterie Clostridium były i są nadal jedną z głównych przyczyn nagłych zgonów zwierząt w gospodarstwach hodowlanych. Infekcje powodowane przez te bakterie rozwijają się bardzo szybko i nawet intensywnie prowadzone leczenie antybiotykami rzadko kiedy jest skuteczne.

Należy dołożyć wszelkich starań, aby zapewnić zwierzętom wysoką odporność przeciw chorobom wywoływanym przez bakterie beztlenowe, co osiąga się dzięki wdrożeniu skutecznej strategii szczepień. Istnieją dwa rodzaje ochrony immunologicznej:

Aktywna: szczepi się zwierzę, co sprawia, że przy zagrożeniu infekcją jego organizm generuje odpowiedź odpornościową i w ten sposób chroni się przed chorobą

Bierna: szczepi się przyszłą matkę, dzięki czemu wzrasta liczba przeciwciał przekazywanych przez nią w siarze i potomstwo uzyskuje na krótki okres ochronę przed drobnoustrojami chorobotwórczymi.

Dla zapewnienia ciągłości ochrony cielęta muszą we właściwym czasie przejść pełen podstawowy cykl szczepień, co zminimalizuje ryzyko wystąpienia okresu, kiedy nie będą chronione na skutek zaniku odporności biernej. Dostępne są szczepionki multiwalentne, pozwalające zapewnić ochronę przed chorobami wywoływanymi przez bakterie z rodzaju Clostridium przy rozsądnych kosztach.