Polska

Kolibakterioza

Pałeczka okrężnicy (łac. Echerichia coli) to bakteria fizjologicznie i powszechnie występująca w składzie flory jelita wielu gatunków zwierząt domowych. Spełnia rolę m.in. w rozkładzie pokarmu oraz przy syntezie witamin z grupy B i K. Kolibakterioza drobiu jest chorobą wywoływaną przez patogenne szczepy Escherichia coli, w tym szczepy ptasie – ang. Avian Pathogenic Escherichia coli (APEC). Na zakażenie wrażliwe są wszystkie gatunki ptaków w każdym wieku, jednak największe straty obserwowane są u piskląt po wylęgu, kur i indyków rzeźnych w końcowym okresie produkcyjnym oraz kur niosek w trakcie nieśności. Bakterie E. coli są wrażliwe na środki dezynfekcyjne, lecz wykazują oporność na działanie warunków środowiskowych (w pyle i kurzu przeżywają do 8 miesięcy), dlatego konieczne jest utrzymywanie dobrych warunków higienicznych zarówno na fermie, jak i w wylęgarni. Zakażenia E. coli są najczęściej wikłającym i towarzyszącym patogenem innych jednostek chorobowych, wywoływanych m.in. przez bakterie Mycoplasma sp.; wirusy rzekomego pomoru drobiu (NDV), zakaźnego zapalenia torby Fabrycjusza (IBD), zakaźnego zapalenia oskrzeli kur (IBV); kokcydiozie czy beztlenowcowym zapaleniom jelit.

Objawy

Przebieg kliniczny skorelowany jest z wiekiem ptaków, zjadliwością szczepu E. coli oraz lokalizacją zmian patologicznych. W praktyce weterynaryjnej obserwowane są zespoły chorobowe takie jak:

  • zapalenie pępka i woreczka żółtkowego – do zakażenia dochodzi w okresie okołolęgowym, m.in. w inkubatorach, źle odkażonych skorupach, skażonym sprzęcie; obserwowane są następujące objawy: podwyższona śmiertelność w transporcie, w pierwszych godzinach wstawienia na fermę do ok. 10 dni, stan zapalny okolic pępka, pisklę słabe z upośledzonym transferem treści z woreczka zółtkowego;
  • kolibakterioza układu oddechowego – najczęstsza forma kolibakteriozy ptaków, rozwija się na skutek toczącego sie procesu chorobowego górnych dróg oddechowych jako zakażenie towarzyszące; w badaniu sekcyjnym obserwuje się zmiany włóknikowego zapalenia (biały nalot) na workach powietrznych, osierdzia i otrzewnej;
  • posocznicowa postać kolibakteriozy – najczęściej obserwowana w stadach indyków rzeźnych w wieku 3-12 tyg., przebieg bezobjawowy z nagłymi upadkami (powtarzającymi na przestrzeni kilku tygodni), możliwe uporczywe biegunki, ostre nieżytowe zapalenie jelit ślepych z cuchnacą treścią lub postać stawowa z kulawiznami i bolesnością przy poruszaniu;
  • cellulitis zapalenie skóry i tkanki podskórnej. Choroba występująca głównie w wielkotowarowym chowie kurcząt rzeźnych. Objawia się głębokim zapaleniem skóry, obejmującym wszystkie warstwy skóry z otoczonymi wybroczynami ogniskami martwicy z wysiękiem. Zmiany diagnozowane są zwykle w ubojni przy ocenie poubojowej.

Rozpoznanie i zapobieganie

Objawy kliniczne w połączeniu z izolacją E. coli z próbek pobranych z serca lub wątroby wskazują na pierwotną lub wtórną kolibakteriozę. Leczenie powinno być oparte na wyniku badania wrażliwości drobnoustroju na antybiotyki. Działania profilaktyczne polegają przede wszystkim na wyeliminowaniu czynników sprzyjających wystąpieniu kolibakteriozy, w tym na szczepieniu drobiu przeciw chorobom. Dostępne są żywe, autogenne i inaktywowane szczepionki przeciw zakażeniom wywoływanym przez E. coli, a ich znaczenie stale rośnie, co ma związek z utrzymującą się tendencją do ograniczania stosowania antybiotyków.