Polska

Rzekomy pomór drobiu

Rzekomy pomór drobiu, czyli choroba Newcastle (ang. Newcastle Disease – ND), jest jedną z najgroźniejszych chorób wirusowych występujących u drobiu obok ptasiej grypy. Znajduje się na liście chorób podlegających obowiązkowi zgłaszania i zwalczania w krajach UE i OIE. Czynnikiem etiologicznym ND są patogenne szczepy paramyksowirusów ptaków serotypu-1 (ang. Avian Paramyxovirus serotype 1). Stada drobiu zakażone patogennym wirusem choroby Newcastle podlegają procedurom administracyjnego zwalczania i są zwykle wybijane (Dyrektywa 92/66 EEC, Ustawa z 11 marca 2004). NDV wykazują wrażliwość na powszechnie stosowane środki dezynfekcyjne i detergenty. Wirusy APMV-1 charakteryzują się dużą różnorodnością genetyczną. Ich cechą charakterystyczną jest zróżnicowanie patogenności. W celu ułatwienia charakterystyki zjadliwości poszczególnych izolatów wyodrębniono patotypy wirusa APMV-1, określone na podstawie patogenności dla kurcząt.

Objawy

  • szczepy welogeniczne (vNDV) – najbardziej zjadliwe, wywołują ostrą postać choroby przebiegającą z wysoką śmiertelnością (do 100%); przy zakażeniu zmiany kliniczne mogą przybierać postać jelitową, z charakterystycznymi zmianami w układzie pokarmowym (owrzodzenia, wybroczyny w obrębie jelit i żołądka), objawami ze strony układu nerwowego (drżenia mięśni, porażenia nóg i skrzydeł, skręty szyi). U niosek występuje gwałtowny spadek niesności, jaja z depigmentacją;
  • szczepy mezogeniczne to umiarkowanie zjadliwe wirusy, które zwykle nie powodują wysokiej śmiertelności, z wyjątkiem zakażeń u młodych ptaków, a obserwowane objawy mają znacznie łagodniejszy przebieg niż w przypadku szczepów welogenicznych;
  • szczepy lentogeniczne wywołujące sporadycznie łagodne objawy chorobowe, głównie ze strony układu oddechowego;
  • szczepy asymptomatyczne, które wywołują zakażenia bezobjawowe przewodu pokarmowego.

Diagnostyka

Objawy chorobowe oraz obraz zmian sekcyjnych – do celów rozpoznania ND konieczne jest preprowadzenie badań laboratoryjnych. Do określenia patogenności izolatów NDV stosuje się metody rekomendowane przez OIE oraz dyrektywę UE: wskaźnik (indeks) domózgowej zjadliwości dla jednodniowych piskląt SPF (ICPI<0,7, szczep zjadliwy zwalczany urzędowo) oraz techniki molekularne. Badania serologiczne mają ograniczoną wartość diagnostyczną, ponieważ nie róznicują zjadliwości wirusów oraz szczepów szczepionkowych od terenowych.

Zwalczanie i zapobieganie

Zwalczanie rzekomego pomoru drobiu polega na podjęciu niezwłocznych działań administracyjnych (m.in. wybicia całego pogłowia drobiu w ognisku choroby, zniszczenia jaj; czyszczenia i dezynfekcji; wyznaczenia obszaru zapowietrzonego i zagrozonego; kontroli przemieszczania). Do zapobiegania wystąpienia choroby wprowadzane są programy szczepień przeciwko rzekomego pomorowi drobiu, opartych na szczepionkach żywych, bazujących na szczepach mezogenicznych (ICPI do 0,4) lub apatogennych oraz inaktywowanych. W warunkach wielkotowarowej produkcji drobiu praktyczne zastowanie mają szczepionki podawane metodą doustną lub przez rozpylenie, która jest zalecana ze względu na kształtowanie lepszej odporności przeciwko ND. Szczepionki inaktywowane podawane iniekcyjne do rewakcynacji niosek stad hodowlanych i towarowych.