Polska

Zakażenia metapneumowirusowe (TRT, SHS)

Ptasie metapneumowirusy (ang. Avian metapneumoviruses – aMPV) wywołują choroby górnych dróg oddechowych, takie jak zakaźne zapalenie nosa i tchawicy u indyków (ang. Turkey Rhinotracheitis – TRT) oraz syndrom obrzęku głowy kur (ang. Swollen Head Syndrome – SHS) występujący zarówno u kurcząt brojlerów, jak i kur niosek. Metapnuemowirusy należą do rodziny Paramyxoviridae, charakteryzują się dużą wrażliwością na ogólnodostępne środki dezynfekcyjne. Znane są cztery różne podtypy (A, B, C, D) aMPV – są one wirusami o dużej zaraźliwości z krótkim czasem inkubacji, występują u ptaków w każdym wieku, szerzą się przez kontakt bezpośredni lub pośredni (zanieczyszczona pasza, woda, obsługę itp.), nie przenoszą się pionowo.

Objawy

Na zakażenie wirusem TRT wrażliwe są indyki i kury, przy czym u indyków obserwowana jest większa patogenność. Wszystkie podtypy wirusa wykazują tropizm do nabłonka oddechowego, tylko podtyp A aMPV namnaża się w dolnych odcinkach układu oddechowego (płuca), atakując silniej komórki nabłonkowe górnych dróg oddechowych. U zakażonych indyków obserwowane są objawy kliniczne ze strony układu oddechowego: prychanie, kichanie, wysięk z nosa, pienisty wyciek z worków spojówkowych; u niosek może występić zapalenie jajowodu, a znoszone jaja mogą mieć zniekształconą skorupę. Kury są bardziej wrażliwe na zakażenie wirusem SHS niż indyki. Namnażanie wirusa ograniczone jest do górnych partii dróg oddechowych – początkowo obserwowane są łagodne zmiany nieżytowe, następnie surowiczy i śluzowy wyciek z otworów oddechowych, aż do obrzęku zatok podoczodołowych i innych tkanek miękkich głowy. Przebieg chorobowy SHS i TRT często wiąże się z bakteryjnym powikłaniem (Escherichia coli u kur; Bordetella avium oraz Mycoplasma spp. u indyków) co przyczynia się do nasilenia zmian i zwiększenia śmiertelności do 100%.

Rozpoznanie

Na stwierdzenie choroby w stadzie ma wpływ próbobranie tkanek z górnych dróg oddechowych ptaków we wczesnej fazie choroby, gdyż po ujawnieniu się objawów klinicznych próba izolacji replikującego się wirusa aMPV może zakończyć się niepowodzeniem. Najbardziej przydatnymi próbkami do wykrywania aMPV są wymazy z tchawicy i nozdrzy tylnych. Metody oparte na technikach molekularnych z zastosowaniem sekwencjonowania są najczęsciej wykorzystywane do diagnostyki zakażeń aMPV.

Zwalczanie i zapobieganie

Postępowanie zgodne z zasadami dobrej praktyki produkcyjnej, w tym poprawa waruków sanitarno-higiecznych na fermie, może znacznie zmniejszyć ciężkość infekcji. Najskuteczniejszą formą zapobiegania jest immunoprpofilaktyka. Dostępne są żywe oraz inaktywowane szczepionki do uodparniania kur i indyków. W immunoprofilaktyce SHS stosowane są te same szczepionki żywe, które stosuje się u indyków.