Polska

Zakaźne zapalenie oskrzeli

Zakaźne zapalenie oskrzeli (IB) jest wysoce zakaźną chorobą wywoływaną przez koronawirus ptaków, który atakuje nie tylko drogi oddechowe, ale również układ rozrodczy, pokarmowy, a także nerki. Wirus IB ulega ciagłym zmianom genetycznym, występuje w wielu serotypach terenowych oraz odmianach antygenowych, których liczba stale ulega zmianie, przy czym obserwowana jest ich trwała rejonizacja. Powszechnie występujący na całym świecie klasyczny serotyp Massachusetts (Mass), w USA Arcansans i Delware 072, w Europie wariant 793B (4/91), serotypy holenderskie D274, D1466, wariant włoski Italy 02 czy wariant chiński QX (występujący w Azji i Europie). Wirus łatwo ulega zniszczeniu w wysokiej temperaturze i na skutek działania środków do dezynfekcji. IBV rozprzestrzenia się horyzontalnie, drogą powietrzną. Okres inkubacji choroby jest krótki, trwa do 3 dni. Chociaż na zapalenie oskrzeli chorują głównie kury, choroba ta może także występować u innych gatunków drobiu, np. przepiórek i bażantów.

Objawy

Przebieg kliniczny jest uzależniony od serotypu wirusa, jego patogenności, rasy i wieku ptaka. U zakażonych młodych kurcząt do 6 tygodnia życia obserwuje się apatię, brak apetytu, duszności oraz objawy ze strony układu oddechowego, takie jak kaszel i rzężenia. Przy zakażeniach szczepami nefropatogennymi pojawia się uporczywa biegunka z białym, wodnistym kałem do silnego odwodnienia, śmiertelność w stadzie do 25%. U kur w okresie produkcyjnym objawy ze strony układu oddechowego są słabiej wyrażone.

Rozpoznanie

Rozpoznanie wyłącznie na podstawie objawów klinicznych jest bardzo trudne, ze względu na podobieństwo objawów ze strony układu oddechowego do symptomów innych chorób, takich jak zakaźne zapalenie krtani i tchawicy czy rzekomy pomór drobiu. Ostateczne rozpoznanie musi być potwierdzone przez wyniki badań laboratoryjnych – izolację wirusa i jego identyfikację w badaniach PCR i serologicznych.

Zwalczanie i zapobieganie

W przypadku młodych kurcząt pomocne jest podwyższenie temperatury w odchowalni oraz zoptymalizowanie warunków środowiska. Istnieje wiele żywych szczepionek zawierających różne szczepy wirusa, a dla niosek i stad rodzicielskich dostępne są dodatkowo szczepionki inaktywowane, które podaje się przed rozpoczęciem sezonu nieśności w celu zapewnienia długo utrzymującej się odporności. Aby zapewnić optymalną ochronę, zaleca się stosowanie żywych szczepionek homologicznych (o nawyższym podobieństwie antygenowym). Jeśli nie jest dostępna szczepionka zawierająca homologiczny szczep wirusa, można podawać szczepionki zawierające więcej niż jeden szczep, co pozwala zapewnić możliwie szeroką ochronę. Często mówi się wtedy o ochronie krzyżowej.