Polska

Zakaźne zapalenie torby Fabrycjusza (IBD, choroba Gumboro)

IBD (ang. Infectious Bursal Disease) jest ostrą, wysoce zakaźną chorobą wirusową młodych kurcząt. Wirus atakuje komórki limfatyczne w torbie Fabrycjusza, centralnym narządzie układu odpornościowego ptaków. Wirus IBD należy do rodziny Birnaviridae, jest trudny do wyemilinowania ze środowiska, wykazuje wysoką oporność na działanie zewnętrznych czynników środowiskowych. Znane są dwa serotypy tego wirusa (1 i 2), jednak tylko serotyp 1 jest patogenny. Do zakażenia dochodzi przez kontakt bezpośredni i pośredni (zanieczyszczona pasza, woda, sprzęt).

Szczepy wirusa IBD dzieli się ze wzgędu na zróżnicowanie zjadliwości na podtypy:

  • klasyczne zjadliwe (ang. classical virulent, cIBDV);
  • warianty antygenowe (ang. antigenic variant, avIBDV);
  • wysoce zjadliwe (ang. very virulent, vvIBDV);
  • atenuowane (ang. attenuated IBDV, aIBDV).

Objawy

Stopień ciężkości przebiegu choroby zależy od wieku od zjadliwości wirusa. Przy zakażeniu vvIBD obserwowany jest cieżki przebieg chorobowy z wysoką śmiertelnością (do 70%), w stadzie występuje śluzowata (kleista) biegunka, kury mają nastroszone pióra, przesiadują skulone na skokach, dziobią własną kloakę, śpią, dotykając dziobem podłoża. Wirus IBD wywołuje długotrwałą immunosupresję zwłaszcza w zainfekowanych we wczesnym okresie życia kurcząt. Wywołanie immunosupresji powoduje wiele powikłań w chowie kur, polegających głównie na występowaniu wtórnych infekcji (wirusowych, bakteryjnych i pasożytniczych), słabszej odpowiedzi poszczepiennej, obniżeniu przyrostu masy ciała i pogorszeniu wskaźnika wykorzystania paszy.

Rozpoznanie

W badaniach sekcyjnych zwykle stwierdza się zmiany w torbie Fabrycjusza, takie jak: rozpulchnienie, obrzęk, krwawe wylewy, obecność galaretowatej substancji na błonie surowiczej, a także atrofia tego narządu. Zmiany patologiczne, zwłaszcza krwawe wybroczyny, mogą występować również w mięśniach szkieletowych, jelitach, nerkach i śledzionie. Wirus IBD najłatwiej izolować z bursy Fabrycjusza lub śledziony zakażonych ptaków.

Zwalczanie i zapobieganie

Brak możliwości leczenia przyczynowego. Profilatyka i zwaczalnie choroby jest skomplikowane, ponieważ wysoki poziom przeciwciał matczynych w początkowej fazie odchowu kurcząt może znacznie zmniejszyć ryzyko wczesnego zakażenia. W każdym programie szczepień przeciw zakaźnemu zapaleniu torby Fabrycjusza powinno znajdować się zalecenie o stosowaniu szczepionki o najwyzszym podobieństwie do antygenowego profilu wirusów krążących w danym środowisku. Żywe szczepionki podaje się zazwyczaj w wodzie do picia. Ptaki utrzymywane w dłuższym cyklu produkcyjnym powinny być szczepione co najmniej raz w okresie wzrostu, najpierw szczepionką żywą, a potem – przed rozpoczęciem okresu nieśności – szczepionką inaktywowaną.